Noty historyczne

Ozimek

Ozimek
(Königliche Hütte Malapane 1754, Hüttendorf Malapane 1762, Ozimek, Ociemek 1772, Ozimek 1784, 1859, Malapane do 1945, Ozimek po 1945) 

Nazwa miejscowości pochodzi od nazwiska właściciela młyna nad rzeką Mała Panew, istniejącego w początkach XVIII wieku pomiędzy wsiami Schodnia i Krasiejów.

Ozimek

Antoniów

Antoniów
(Colonia Antonia 1781, Antonia 1784, Jaintoniów 1845, Antoniów po 1945) 

Pochodzenie nazwy miejscowości nigdy nie zostało dokładnie wyjaśnione. Najbardziej prawdopodobne wydaje się nazwanie kolonii od imienia ministra Heinitz’a rządzie Prus Hożym okresie jej powstania. W 1777 roku Hoym, ówczesny zarządca Śląska, przedstawia Fryderykowi Wielkiemu królowi Prus plan budowy nowej kolonii leśnej dla robotników Huty w Ozimku, przy drodze z Ozimka do Jedlic. Hrabia von Reden, zwierzchnik śląskiego górnictwa i hutnictwa w związku z niedoborem drewna jako podstawowego surowca dla potrzeb produkcji ozimeckiej Huty, przyspiesza decyzję o rozpoczęciu budowy osiedla.

Antoniów

Biestrzynnik

Biestrzynnik
(Biestrzinick 1679, Biestynnik 1742, Biessdrzinnick 1783, Biestrczinek 1845, Biestrzinnik 1864, Ringwalde 1936, Biestrzynnik po 1945 ) 

Nazwa miejscowości należy wywodzić od śląskiego, gwarowego słowa pierścień lub inaczej biestrzyń i wiązać najprawdopodobniej z pierwotnym, widocznym zresztą do dnia dzisiejszego, układem zabudowy wsi. Okrąg wśród lasów miał średnicę 1 i 1 mili. Przez wieś przepływa rzeka Libawka, wpadająca w okolicach Szczedrzyka do Małej Panwi. Osada otoczona była lasami: od wschodu należącymi do Książąt Raciborskich z nadleśnictwem w Zębowicach, od południa do Królewskiego Okręgu Leśnego w Krasiejowie, a od zachodu i północy do Majoratu Turawa.

Biestrzynnik

Chobie

(Chobie 1754, Koben 1934), Chobie po 1945

10 czerwca 1754 roku z powodu jego zadłużenia i nie zapłaconych czynszów folwark rozparcelowano i sprowadzono 12 osadników z okolicznych miejscowości, zobowiązując ich do wybudowania domów w ciągu jednego roku. W 1755 istnieje już osada z 11 kolonistami. Wśród niemieckich nazw części wsi Die Kile, Die Spitze czy Die Niederung, znajdujemy i swojsko brzmiące Die Konty i Die Paprocen. 

Chobie

Grodziec

(Fridrichu Hradec 1752, Fridrichgraetz, Friedrichsgrätz do 1945, Grodziec po 1945). 

Już w 1751 roku w krasiejowskich lasach nieopodal Ozimka nadleśniczy królewski Rhedanz wskazuje miejsce gdzie powstanie największa osada kolonijna z okresu fryderycjańskiego na Śląsku. Już w grudniu tego roku pierwszych 33 osadników, którymi byli husyci w większości z okolic Uher w Czechach, przybywa do powstającej wsi. W roku następnym 1752 Fryderyk II Król Prus wydaje dokument założenia kolonii, udzielając przywilejów i zwolnień podatkowych dla osadników na 10 lat. Od imienia władcy pochodzi nazwa osady. 

Grodziec

Jedlice

(Jedlize 1784, Jedlice 1845, Jedlitze, Jedlice po 1945). 

Miejsce gdzie potem powstała huta i osiedle w przeszłości było częścią gruntów należących do Szczedrzyka o nazwie Jedlica, prawdopodobnie od rosnących tu kiedyś jodeł. W roku 1775, po Krasiejowie i Dębskiej Kużni zlokalizowano tu kolejny zakład hutniczy. Wybudowano piec do fryzowania, kuźnię i 10 druciarek. Wykopano też kanał będący odnogą Małej Panwi do napędu młotów i dmuchawek. Już w trzecim roku istnienia zakładu całkowicie strawił go pożar. Po szybkiej, trwającej kilka miesięcy odbudowie nastąpił dalszy jego rozwój. Wybudowano domy dla pracowników, w zakładzie ustawiono dwa kolejne młoty do kucia żelaza oraz dwa piece fryszerskie.

Jedlice

Krasiejów

(Crasseow 1292, Krasowe 1464, Kraszeyow 1531, Kraschdorff 1612, Krasieow 1679, Krascheow 1784, Schönhorst 1936-45, Krasiejów od 1945).

Nazwę wsi wywodzi się od imienia Krasiej lub od określenia pięknego miejsca. Ślady obecności ludzi sięgają kilku tysięcy lat pne. Potwierdzeniem stałego osadnictwa jest kurhan w centrum wsi, datowany na X-XII wiek. Pierwsza wzmianka pisana pojawia się w dokumencie Księcia Opolskiego Bolesława I, a potwierdzonego przez niejakiego Bratacho Wlodar de Crasseow z 23 sierpnia 1292 roku. Kolejne pisane potwierdzenia istnienia wsi pochodzą z XIV wieku. Kościół drewniany wybudowany w roku 1518, konsekrowany pod wezwaniem Najświętszej Marii Panny, św. Marcina i św. Małgorzaty, przetrwał do 1804 roku. Nie ma pewności, że był pierwszą świątynią. Był filią parafii szczedrzykowskiej. 

Krasiejów

Krzyżowa Dolina

(Creutzthal 1776, Kreutzthal 1776, Krzyżowe Doły 1845, Krzyżowodolina 1864, Krzyżowa Dolina po 1945).

Kiedy zakładano kolonie położoną na północny wschód od Ozimka w roku 1776 ministrem odpowiedzialnym za Śląsk w rządzie Fryderyka Wielkiego był hrabia von Creutz. To na jego część nadano nazwę miejscowości. Dziś błędnie wywodzi się ją od późniejszej polskiej kalki językowej. Miejscowa ludność o tej osadzie mówiła Kolynisty od charakteru osadnictwa, lub Lajstki od śląskiego określenia gontów przez wiele lat wytwarzanych przez mieszkańców.

Krzyżowa Dolina

Mnichus

(Münchhausen 1773, mnichu 1920, Mnichów po 1945 – nazwa nie przyjęła się, Mnichus).

Kolonia założona w roku 1774, na podstawie nakazu z dnia 6 maja 1773 roku wydanego nadleśniczemu królewskiemu Templer’owi. Nazwana od nazwiska jednego z ministrów pruskich w rządzie Fryderyka Wielkiego von Münchhausen’a. Kolonię leśną założono pierwotnie dla 20 osadników. Każdy z nich otrzymał 12 mórg ziemi ornej, 4 morgi łąki, 1morgę na domostwo i ogród. Ze względu na słabe ziemie nadania te w latach późniejszych powiększano. 

Mnichus

Pustków

(Smigulach 1679, Schmigule 1736, Bunkow 1784, Pustkow 1787, Colonia Pustków 1865, Wüsten 1936, Pustków po 1945).

W protokole wizytacyjnym kościoła w Szczedrzyku z roku 1679 znajduje się zapis mówiący o 5 zagrodnikach ze Smigulach płacących po jednym srebrnym groszu podatku kościelnego na rzecz tej parafii. Na mapie znajdującej się w „Homannische Atlas” z roku 1736 Schmigule zostały zaznaczone pomiędzy Schodnią, a Szczdrzykiem, w miejscu dzisiejszego Pustkowia.

Pustków

Schodnia

(Wschodnia 1485, 1566, Schodnia 1618, Ostdorf 1936-1945)

Znany językoznawca pochodzący z tej miejscowości, ksiądz Piotr Gołąb wywodzi jej nazwę od wschodu. Według jego opinii założycielami i pierwszymi mieszkańcami byli gospodarze ze Szczedrzyka, którzy wybudowani swe domostwa na wschód od tej wsi. Najstarsze ślady osadnictwa na tym terenie, w postaci cmentarzyska ciałopalnego, pochodzą z okresu wpływów rzymskich na początku naszej ery. Pierwszą pisaną wzmianką potwierdzającą istnienie wsi wydaje się zapis z 1464 roku, wymieniający Schodnię jako wieś w parafii szczedrzykowskiej, należącą do kościoła filialnego w Krasiejowie.

Schodnia

Szczedrzyk

(Scedricz 1300, Scedrzik 1400, Stedryk 1532, Zrzendrzink 1644, Hitlersee1936-1945, Szczedrzyk od 1945).

Źródło słów nazwy miejscowości można wiązać z imieniem lub przymiotnikiem „szczodry”. Jakkolwiek najstarsze wykopaliska archeologiczne potwierdzają ślady zamieszkiwania ludzi z początku naszej ery, ciągłość osadniczą należy raczej wiązać z wiekiem IX-XI. Najstarszy dokument pisany mówiący o płaceniu dziesięciny w postaci 30 dzbanów miodu na rzecz biskupa wrocławskiego, wymienia miejscowość w roku 1300. Pierwszym znanym z imienia mieszkańcem wsi, wymienianym w licznych dokumentach z lat 1385-1412, jest Wenceslaus de Sczedrzik, presbiter, substitutus vicarius dziekana kolegiaty w Opolu, a w końcu substitutus decanus.

Szczedrzyk